Home Actueel Archief Modefotografie: een vak apart

Modefotografie: een vak apart

Archief
18-02-14

De wijze waarop een (mode)merk haar producten in de markt zet is voor de modehuizen van groot belang. Modefotografen drukken een stempel op de industrie. Daarnaast zijn er legio voorbeelden van modefotografen die een stempel op een tijdsbeeld hebben gedrukt, of een statement maakten in (politieke) kwesties.

 

Ook ontstaat er regelmatig ophef over modefoto´s. Door het gebruik van te jonge, te magere of (uitsluitend) blanke modellen, halen de modehuizen èn modefotografen soms de woede en verontwaardiging van de wereldpers op hun hals.

 

Juridisch kader

Maar hoe zit het nu juridisch, wie is er voor een modefoto aansprakelijk en wie mag de foto eigenlijk gebruiken? Juridisch gezien is modefotografie ook een vak apart. Een modefotograaf heeft te maken met verschillende rechten van intellectuele eigendom en verschillende rechthebbenden.

 

De fotograaf is auteursrechthebbende op de foto, omdat het auteursrecht spontaan ontstaat op het moment dat het ‘werk’ gemaakt wordt. Maar aan openbaarmaking of verveelvoudiging van de foto kunnen de (intellectuele eigendoms)rechten van anderen in de weg staan.

 

Een modefotograaf maakt namelijk foto's van de werken van een ander. Op kleding kunnen verschillende rechten van intellectuele eigendom rusten, namelijk merk-, auteurs-, en/of modelrechten. De modehuizen zullen veelal de opdrachtgever zijn van de foto(shoot), en in dat kader toestemming verlenen aan de modefotograaf om hun ‘werk’ (de kleding) te fotograferen. Dit wordt contractueel geregeld, waarbij veelal ook (eveneens contractueel) wordt vastgelegd dat de intellectuele eigendomsrechten en/of exploitatierechten van de maker (fotograaf) aan de modehuizen worden overgedragen.

 

Daarnaast heeft een modefotograaf ook te maken met de portretrechten van het model. Omdat volgens de Auteurswet een geportretteerde (model) toestemming moet verlenen voor de openbaarmaking van het portret, worden ook deze intellectuele eigendomsrechten vaak ‘afgekocht’ middels de zogenoemde Buyout. Het model doet dan afstand van de portretrechten voor een bepaald doel – middels een zogeheten Quit Claim – waarin is omschreven voor (bijvoorbeeld) welk doel, welke campagne, welk tijdsbestek, welk medium en voor welke periode het portret gebruikt mag worden. Deze afspraken moeten uiteraard goed zijn afgestemd op de afspraken tussen de modefotograaf en de modehuizen, zodat daar in een later stadium geen verwarring over kan ontstaan!

 

Opvallende zaken

Niet in opdracht gemaakte modefoto's – bijvoorbeeld door een blogger bij een modeshow – kunnen ook voor problemen zorgen. In een Franse rechtszaak tussen verschillende modefotografen en een aantal Franse modehuizen werd bepaald, dat het auteursrecht van de modehuizen op hun kleding (in dit geval) diende te prevaleren boven de persvrijheid. Belangrijkste reden: de modefotografen hadden met de publicaties uitsluitend een commercieel doel en het plaatsen van de foto’s droeg niet bij aan een maatschappelijk debat.

 

Dat er ook andere rechthebbenden bij een shoot betrokken kunnen zijn, had een modefotograaf in New York zich niet gerealiseerd. In deze Amerikaanse zaak speelt het volgende: Allen Henson fotografeerde een topless model op een observatieplatform in het Empire State Building. De eigenaars van dat gebouw klaagden hem aan, omdat Henson geen toestemming had gevraagd voor het gebruiken van de ruimte en het fotograferen van hun gebouw. Bovendien was het observatieplatform tijdens de shoot gewoon open voor publiek. Claim: 800.000 euro! De uitspraak moet nog volgen, maar Henson zal in het vervolg wel nagaan of er rechthebbenden zijn met betrekking tot de locatie van de shoot.

 

Conclusie

Een modefotograaf moet rekening houden met alle rechten van alle rechthebbenden, die bij een foto(shoot) betrokken (kunnen) zijn. Zorg dat alle (intellectuele eigendoms)rechten goed in kaart zijn gebracht en alle contracten op elkaar afgestemd zijn. Om als modefotograaf de foto's te mogen opnemen in een (digitaal) portfolio, moet dus ook een afspraak worden gemaakt met het model (geportretteerde), het modehuis en eventuele andere rechthebbenden. Kortom: regel het intellectuele eigendom goed!

 

Modefotografie in beeld

Op dit moment vinden in Amsterdam twee tentoonstellingen plaats over de modefotografie. Het FOAM staat momenteel volledig in het teken van de fotograaf, cineast en ontwerper William Klein.* Beroemd om zijn prachtige modefoto’s die hij maakte voor Voque, mede dankzij Alexander Liberman – de legendarische artdirector van Vogue – die een DoKa en ontwerpruimte voor Klein financierde. In de Eduard Planting Gallery is nu de tentoonstelling 'Arte e Eleganza' van de beroemde Italiaanse modefotograaf Gian Paolo Barbieri te zien.**

 

* Overzichtstentoonstelling William Klein is nog tot 13 maart 2014 te zien in FOAM Amsterdam – Keizersgracht 609.
 

** Arte e Eleganza door Gian Paolo Barbieri is te zien tot en met 8 maart 2014. De Eduard Planting Gallery bevindt zich aan de Eerste Bloemdwarsstraat 2 links.

Deel dit artikel